E-NOSES
Gerechtshof legt zware straffen op voor illegaal varend ontgassen
Het Gerechtshof in Amsterdam heeft een schipper van een tankschip veroordeeld tot een boete van 20.000 euro voor het illegaal varend ontgassen in april 2022. De rederij moet 100.000 euro betalen. De helft van de boetes is voorwaardelijk. De rechters oordelen dat metingen van e-noses toelaatbaar bewijs zijn.
René QuistAmsterdam, 24 april 2026, 13:35
Het Gerechtshof in Amsterdam heeft geoordeeld dat gegevens van e-noses gebruikt mogen worden door de ILT om varend ontgassende schepen op te sporen. Foto Port of Amsterdam
Het Gerechtshof heeft begin april 2026 in drie vergelijkbare zaken geoordeeld. In de tweede zaak legde het hof een boete op van 15.000 euro aan de schipper en 75.000 euro aan de onderneming, beide deels voorwaardelijk. In de derde zaak vallen de bedragen lager uit, met 10.000 voor de schipper en 50.000 voor de onderneming, eveneens deels voorwaardelijk.
De tankschepen waren tegen de regels in aan het ontgassen in de nabijheid van dichtbevolkte gebieden en onder bruggen. Ook werd er in een geval benzine ontgast, dat is in alle gevallen verboden.
Eerder waren de betrokkenen vrijgesproken, waarna het Openbaar Ministerie in hoger beroep ging. Uit de drie uitspraken komt duidelijk naar voren dat de e-noses, elektronische sensoren die veranderingen in de luchtkwaliteit waarnemen, toegestaan zijn als bewijs. Bij een lagere rechtbank kwam de rechter juist tot het oordeel dat e-noses maar beperkt gebruikt mogen worden als bewijs.
ILT
In een verklaring reageert ILT op de uitspraken. ‘Samen met onder andere politie en Rijkswaterstaat maakt de ILT voor het toezicht op het varend ontgassen gebruik van technische hulpmiddelen. Zoals e-noses (de zogenaamde snuffelpalen), drones en AIS-signalen (Automatic Identification System) om automatisch schepen te kunnen signaleren, te identificeren en te volgen. Met deze veroordelingen oordeelt het gerechtshof dat de ILT deze technische hulpmiddelen rechtmatig mag gebruiken.
Varend ontgassen is toegestaan op bepaalde delen van Nederland. Schippers kunnen via een speciale kaart van Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zien waar het varend ontgassen nog is toegestaan.
Hoe werken e-noses?
De e-noses zijn eigendom van het bedrijf Comon Invent, die met behulp van het aan dit netwerk gekoppelde ‘Degassing Vessel Detective tool’ de metingen met behulp van AIS-data koppelde aan het daar toen langsvarende schip. Vervolgens kent Comon Invent dit schip een gepseudonimiseerd CIID-nummer toe en geeft deze informatie door aan de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, die de meldingen doorgeeft aan de ILT.
Bij de drie zaken is ook gebruik gemaakt van de AIS-data. De AIS-gegevens van binnenvaartschepen mogen gebruikt worden als opsporingsmiddel. Alleen als het gaat om particuliere schepen gaat de privacy van de schipper voor het opsporingsbelang. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam eerder bepaald in een themazitting over varend ontgassen.
De derde fase van het verbod op varend ontgassen in de binnentankvaart gaat 1 oktober 2027 in.
De eerste fase van het verbod op varend ontgassen is ingegaan op 1 juli 2024. Op 1 oktober van datzelfde jaar volgde fase 2. Fase 3 zou drie of vier jaar later ingaan, dat blijkt nu 1 oktober 2027 te zijn. In fase 3 gaat het om de ladingsoorten aceton, ethanol en methanol.
Met ingang van de derde fase zal de vraag naar ontgassingscapaciteit vermoedelijk toenemen. Die vraag blijft nu nog vrijwel uit, bleek uit een rondgang van deze krant. Verladers, die verantwoordelijk zijn voor eventuele ontgassingskosten, hebben namelijk genoeg mogelijkheden om ontgassingen te voorkomen of in vrachtonderhandelingen onder betaling uit te komen.
Dedicated vervoer
Binnen het CDNI-verdrag is afgesproken dat de verlader verantwoordelijk is voor ladingresten/gassen en de verwijdering daarvan. Maar in de praktijk zijn er veel mogelijkheden om onder die verantwoordelijkheid uit te komen. Er is namelijk veel scheepscapaciteit beschikbaar, waardoor de verlader veelal kan kiezen voor een optie zonder dat hoeft te worden ontgast.
Zoals een schip dat dedicated of compatibel vaart (met hetzelfde product of producten die over elkaar heen kunnen worden geladen) en daarom geen ontgassing behoeft. Het gevolg is, dat schepen die wel naar een ontgassingsinstallatie willen, de reis niet krijgen. Aan de scheepseigenaar de keuze: wachten op geschikte lading of zelf een ontgassing betalen.