Lozingsregels voor tankers verschillen per haven en jurisdictie omdat zowel nationale wetgeving als lokale havenverordeningen van toepassing zijn, en deze hoeven niet overeen te komen. In de praktijk betekent dit dat wat in de ene haven is toegestaan, in een aangrenzende haven of een ander land verboden kan zijn. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over ontgassingsregels, boetes en legale oplossingen in Nederland en België.
Welke havens hanteren de strengste ontgassingsregels?
De havens van Rotterdam, Antwerpen en Moerdijk behoren tot de havens met de strengste ontgassingsregels in Europa. Rotterdam verbiedt open ontgassing van de meeste vluchtige organische stoffen (VOS) al jarenlang en verplicht het gebruik van erkende ontgassingsinstallaties. Antwerpen volgt een vergelijkbaar beleid en handhaaft actief via havenkapiteinsdiensten.
In Rotterdam geldt dat schepen die gevaarlijke stoffen vervoeren, zoals benzeen, styreen of andere VOS-houdende producten, verplicht zijn gebruik te maken van een vergunde ontgassingsinstallatie aan de wal of een mobiele eenheid. Open ontgassing in het havengebied is voor de meeste productcategorieën niet meer toegestaan. Antwerpen kent vergelijkbare verplichtingen en heeft de afgelopen jaren de handhaving verder aangescherpt. Kleinere binnenhavens of industriële terminals langs de Maas of het Albertkanaal hanteren soms minder strikte lokale regels, maar zijn wel gebonden aan nationale wetgeving.
Hoe verschillen nationale regels van lokale havenreglementen?
Nationale regels stellen de wettelijke minimumvereisten voor ontgassing van binnenschepen en zeeschepen, terwijl lokale havenreglementen aanvullende of strengere eisen kunnen opleggen. Een haven mag strenger zijn dan de nationale wet, maar nooit soepeler. Dit tweelagige systeem betekent dat een schipper altijd met beide niveaus rekening moet houden.
In Nederland vormen de Wet milieubeheer en het Activiteitenbesluit samen de nationale basis. Hierin staan eisen aan emissies, ontgassingsmethoden en meldingsplichten. Bovenop deze nationale kaders kunnen havenautoriteiten via havenverordeningen aanvullende voorwaarden stellen, zoals verplichte aanmelding vooraf, vaste locaties voor ontgassing of specifieke tijdvensters. In België is de situatie vergelijkbaar: de federale en gewestelijke milieuwetgeving vormt de basis, maar havens als Antwerpen en Gent hebben eigen reglementen die verder gaan. Praktisch gezien is het verstandig om bij elke haven vooraf de actuele havenverordening op te vragen of de havenkapiteinsdienst te raadplegen.
Wat verandert er in de ontgassingsregels voor 2025?
De ontgassingsregels zijn in 2025 verder aangescherpt als gevolg van de implementatie van Europese richtlijnen en nationale uitvoeringsbesluiten. Het verbod op open ontgassing van een bredere lijst VOS-houdende stoffen is uitgebreid, en de lijst van verplicht via erkende installaties te ontgassen producten is vergroot. In 2026 wordt verwacht dat de handhaving hierop verder wordt geïntensiveerd.
Een concrete verandering in 2025 betreft de uitbreiding van het CDNI-verdrag (Verdrag inzake de verzameling, afgifte en inname van afval in de Rijn- en binnenvaart). Dit verdrag regelt onder meer de ontgassing van ladingtanks en is uitgebreid met een verbod op het ontgassen in de open lucht van een groeiend aantal stoffen. Voor schippers die chemische producten of oliederivaten vervoeren, betekent dit dat de keuze voor een legale ontgassingslocatie steeds beperkter wordt als zij vasthouden aan open ontgassing. Tegelijk groeit het aanbod van erkende ontgassingsinstallaties in de grote havens, mede gestimuleerd door overheidsbeleid.
Waar mag een tanker in Nederland of België nog legaal ontgassen?
Een tanker mag in Nederland en België legaal ontgassen op locaties die beschikken over een vergunning voor het innemen en verwerken van ontgassingsdampen. Dit zijn doorgaans erkende ontgassingsinstallaties bij terminals, gespecialiseerde ontgassingsstations of via gecertificeerde mobiele eenheden die aan boord of naast het schip worden ingezet.
In Nederland zijn vergunde ontgassingslocaties onder andere te vinden in de Rotterdamse haven, bij terminals langs de Nieuwe Waterweg en bij enkele binnenhavens die beschikken over walinstallaties. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt een register bij van erkende locaties. In België zijn vergunde locaties geconcentreerd in de haven van Antwerpen en bij een beperkt aantal terminals langs het Albertkanaal en de Schelde. Het aanbod van legale locaties is echter nog steeds beperkt ten opzichte van de vraag, wat wachttijden kan veroorzaken. Een alternatief dat steeds vaker wordt ingezet, zijn mobiele ontgassingseenheden die flexibel kunnen worden ingezet op de locatie waar het schip zich bevindt, waardoor onnodige verplaatsingen worden vermeden.
Welke boetes riskeer je bij overtreding van lozingsregels?
Bij overtreding van lozingsregels en ontgassingsverboden riskeer je als schipper of eigenaar bestuurlijke boetes, stillegging van het schip en in ernstige gevallen strafrechtelijke vervolging. De hoogte van de boete hangt af van de aard van de overtreding, de betrokken stof en de jurisdictie, maar kan oplopen tot tienduizenden euro’s per overtreding.
In Nederland kan de ILT bestuurlijke boetes opleggen op basis van de Wet milieubeheer en de Wet voorkoming verontreiniging door schepen. Daarnaast kunnen havenautoriteiten zelfstandig sancties opleggen via de havenverordening, zoals het weigeren van toegang tot de haven of het intrekken van ligplaatsrechten. In België beschikken de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en de havenautoriteiten over vergelijkbare handhavingsbevoegdheden. Naast financiële sancties kan een overtreding leiden tot reputatieschade bij opdrachtgevers en verladers, die steeds vaker eisen dat transporteurs aantoonbaar voldoen aan milieuregelgeving, mede door de opkomst van rapportageverplichtingen zoals de CSRD.
Hoe kies je de snelste legale ontgassingsoplossing?
De snelste legale ontgassingsoplossing is de optie die beschikbaar is op of nabij de locatie waar het schip zich bevindt, waarvoor geen lange wachttijd geldt en die past bij de aard van de lading. In de meeste gevallen biedt een mobiele gecertificeerde ontgassingseenheid de grootste flexibiliteit en de kortste doorlooptijd.
Bij het kiezen van een ontgassingsoplossing zijn de volgende factoren bepalend:
- Locatie van het schip: Is er een vergunde walinstallatie beschikbaar in de buurt, of is een mobiele eenheid praktischer?
- Aard van de lading: Niet alle installaties zijn gecertificeerd voor alle productcategorieën. Controleer of de installatie geschikt is voor de specifieke stof aan boord.
- Beschikbaarheid en wachttijd: Vaste ontgassingslocaties kunnen bezet zijn. Een mobiele eenheid kan vaak sneller worden ingepland op een locatie naar keuze.
- Certificering: Zorg dat de gekozen oplossing beschikt over de juiste vergunningen en erkend is door de bevoegde autoriteiten in de betreffende jurisdictie.
- Tijdstip en planning: Stem de ontgassing af op de beschikbare tijdvensters die de haven voorschrijft om onnodige vertragingen te vermijden.
Voor schippers die regelmatig dezelfde routes varen, loont het om vaste afspraken te maken met een gecertificeerde aanbieder van mobiele ontgassingsdiensten. Dit verkort de reactietijd aanzienlijk en geeft vooraf zekerheid over compliance, zodat de volgende lading zonder vertraging kan worden ingenomen.
Hoe SuperFlox helpt bij ontgassing van tankers
SuperFlox biedt een concrete en volledig legale oplossing voor schippers en rederijen die te maken hebben met de steeds strenger wordende ontgassingsregels in Nederland en België. In plaats van te wachten op een beschikbare walinstallatie of een lange omweg te maken naar een vergunde locatie, zet SuperFlox gecertificeerde mobiele ontgassingseenheden in die direct naar het schip komen. Dit maakt snel, veilig en compliant ontgassen mogelijk, ongeacht de ligplaats.
Wat SuperFlox concreet biedt:
- Gecertificeerde mobiele eenheden: De ontgassingseenheden van SuperFlox beschikken over de vereiste vergunningen en zijn erkend door de bevoegde autoriteiten in Nederland en België, waaronder voor VOS-houdende stoffen zoals benzeen en styreen.
- Inzet op locatie: SuperFlox komt naar de ligplaats van het schip, zodat onnodige verplaatsingen en bijbehorende kosten worden vermeden.
- Brede productdekking: De eenheden zijn geschikt voor een breed scala aan chemische producten en oliederivaten, waardoor schippers met uiteenlopende ladingen geholpen worden.
- Snelle planning: Dankzij flexibele inzetbaarheid worden wachttijden tot een minimum beperkt, zodat de volgende lading zo snel mogelijk kan worden ingenomen.
- Volledige documentatie: Na afloop ontvangt de schipper de benodigde certificaten en rapportages om aan te tonen dat de ontgassing conform de geldende regelgeving heeft plaatsgevonden.
Wil je weten of SuperFlox beschikbaar is voor jouw schip en lading? Neem contact op via de website en ontvang snel een offerte op maat.